CaribSeek | CaribSeek Books | Curašao Books | Handleiding bij de studie van onze Kaha di Orgel

CaribSeek Books
CaribSeek


 
 

Sponsors

 
Inleiding

Onze Kaha di Orgel of kortweg Ka'i orgel is ontegeozeggelijk een van de pijlers van onze folklore. De oorspronkelijke "straatpiano" uit Duitsland (1842) weld eind 19de eeuw via ItaliŰ en Venezuela op Curašao ge´ntroduceerd. De eerste arrangeur-toneurs van onze Ka'i orgel waren de heren Horatio Sprock (1866-1949) en Rudolf Theodorus (Dodo) Palm (1880-1950). Dodo maakte de speciale muziek-arrangementen voor de Ka'i orgels en Horatio zorgde voor her markeren en bespijkeren van de muziek op de cilinders. Rond 1910 waren de Ka'i orgels zo populair geworden, dat de vraag her aanbod overtrof. De originele functie van de "straatpiano" was om langs de straten te spelen en daarmee geld te verdienen. Dit gebeurt dog steeds o.a. in de straten van Berlijn. In 1976, tijdens het bezoek van de Amerikaanse president Carter aan
West-Berlijn, heb ik een replica van onze Ka'i orgel op de Kurfurstendamm bespeeld. Vanzelfsprekend zonder begeleiding van de wiri. Ik heb het instrument van binnen en van buiten bekeken. Het verschil met onze Ka'i orgel was alleen in de afmetingen. De Berlijnse Ka'i orgel was iets kleiner dan de onze. Van de bespeler kwam ik te weten dat men in de zomer in de voomaamste straten van West Berlijn, "straatpiano"-muziek kon beluisteren. Met uitzondering van Duitsland zijn de meeste "straatpiano's" (Ka'i orgels) in Europa en ook in Noord-Amerika thans of museumstuk of "collector's item" geworden. In het Caribisch gebied staan Aruba en Curašao bekend als de enige plaatsen waar nu nog een Ka'i orgel cultuur bloeit. Onze Ka'i orgel begon vrij laat met het uitoefenen van z'n originele functie van "straatinstrument". Met de komst van het toerisme kan men tegenwoordig steevast een Ka'i orgel boren spelen in de straten of op de pleinen van Punda, zoals de Heerenstraat, de Plaza Jojo Correa en her Gomezplein. Onze Ka'i orgel heeft aile facetten van levenslust van de bevolking be´nvloed en gediend. De Ka'i orgel was aanwezig bij alle festiviteiten, zoals doopfeesten, communiefeesten, huwelijksfeesten, verjaardagen, "pick-nicks", en diende zelfs als "water music" wanneer men bij volle maan in een pontje naar Zaquito voer. De eenvoudige man, de midden stander en de kapitalist hebben alIen genoten van de bijzondere muziek en de provocerende ritmiek van de Ka'i orgel gedurende de jaren 1910-1950. Een aparte functie voor de Ka'i orgel was het spelen tijdens de zogenaamde "tarai"-feesten in de Keukenstraat, Punda (▒ 1920-1930). De aantrekkingskracht van deze door prostituees georganiseerde Ka'i orgel feesten was zo groot dat de dansvloer al stampvol jongelui was voordat het feest good en wel was begonnen.
Voortdurende controle door de politie culmineerde in de "gevangennerning" van de Ka'i orgel door brigadier Appel, die gamen met drie politieagenten de Ka'i orgel naar her "fiskalaat" brachten. Dit was echter niet het einde van de tarai dansen. Onze Ka' i orgel is een conserverend instrument. De walsen en de tumba's van de Ka'i orgel klinken thans precies zoals zo'n honderd jaar geleden. Het was daarom als een symbool van onze originele rumba in 2/4 maar en 2 delen van 8 maten dat de Ka'i orgel meeging in de Gran Marcha di Karnaval van 1985 met zijn tumba di karnaval in 6/8 maar, bestaande uit introductie, gevolgd door 2 delen van een ongedefinieerd aantal maten. In de jaren 1938-1940 experimenteerde Rufo Wever op Aruba met Arubaanse Ka'i orgels. Na de dood van Horatio Sprock in 1949 en van Dodo Palm in 1950 ontstond er een periode zonder ervaren arrangeur-toneurs op Curašao. Aanvankelijk brachten de Arubanen bun Ka'i orgels naar Curašao om ze van nieuwe cilinders te laten voorzien. Na 1950 brachten de Curašaoenaars hun Ka'i orgels naar Aruba om de cilinders door Rufo Wever te laten maken. Sinds 1955 heeft schrijver dezes op Curašao voor de Ka'i orgels van de Curašaoenaars Serapio Pinedo, Fefe Pieter en Juchi Rosenda stukken gearrangeerd en de de cilinders gemarkeerd. Het bespijkeren geschiedde door hetrokkenen zelf. Op Curašao zijn er diverse musici die met de nodige dosis doorzettingsvermogen het vak van arrangeur-toneur kunnen leren. Voor het is deze handleiding geschreven, in de hoop dat zij in de toekomst onze Ka'i orgel cilinders van goede muziek kunnen voorzien.

De auteur

< Vorige | Volgende >
 

 



Content ę Edgar Palm 1992 - Copyright ę CaribSeek 2003 - All Rights Reserved