CaribSeek | CaribSeek Books | Curaçao Books | Honderd Jaar Muziekleven op Curaçao

CaribSeek Books
CaribSeek


 
 

Sponsors


1944

Het jaar 1944 is op muzikaal gebied een zeer vruchtbaar jaar geweest; niet minder dan achttien verschillende concerten en andere uitvoeringen werden er gegeven. Het Curaçaos Philharmonisch Orkest opende de rij met een concert op 22 Februari in het Theater Brion, waarin o.a. de cellist Luitenant ter zee 1e klasse A.P. Smitt, als zanger optrad in het Toreadorlied van Carmen van Bizet; en de Cavatina "Largo al Factotum" uit Il Barbiere di Seviglia van Rossini, beide met orkestbegeleiding.

Dan volgt een concert op 15 Juni door een der Curaçaose strijkkwartetten, die Curaçao gekend heeft. Dit bestond uit: P. de Visser, 1e viool, Mr. J.J.A. Ellis, 2e viool, H. Sweers, viola, en A.P. Smitt, violoncel. Gelet op het feit, dat de ziel van dit kwartet de Luitenant ter zee Smitt was, werd het concert op de Marine basis Parera gegeven. Uitgevoerd werden het kwartet in F.gr.t. Op. 3 No.5 van Haydn, en het kwartet in Bes gr.t. (Jachtkwartet) van Mozart. Dit kwartet was echter geen lang leven beschoren, omdat de ziel ervan Curaçao kort daarna verliet.

Het Curaçaos Philharmonisch Orkest herdacht op 20 Juni 1944 zijn vijfjarig bestaan met een concert in het Theater Brion met een geheel Curaçaos programma, dat er als volgt uitzag: Fantasie van J.G. Palm; Trianon, Chaconne van Charles Maduro; Le meilleur moment des Amours van J.S. Corsen; Pourquoi vivre de souvenirs van Jules F. Blasini; Prelude tot een feest van Ch. J. H. Engels; Elly-concertwals van Rud. Th. Palm; Symphonie Curaçao van Rud. Boskaljon en Curaçaose Dans suite, eveneens van mij. In die tijd telde het orkest het maximum aantalleden, dat gedurende zijn bestaan niet alleen, maar ooit op Curaçao bereikt werd, namelijk drieenveertig leden. Deze waren: Jacobo M. Palm, Kurt Davidson, Mr. C.L. Kwartsz, Mr. J.J.A. Ellis, H. van Nieuwkerk, C.J. Sengers, Rudi Levy, Albert Hollander en Isaac de Windt, 1e violen; Christiaan Winkel, Lucila Engels, Adhemar Hart, Iolanda Corsen, Wim Hendrikse, Fanny Maduro en H. Broekhuizen, 2e violen; H. Sweers, L.O. Labega en C.E. Rincon, altviolen; A.P. Smitt, O.V. de Windt en H. Broekhuizen, violoncels; Victor van der Linde en Albert Palm, contrabassen; A. Hessing en Hector Vinck, fluiten; Angel Morkos, hobo; A. Dimmendaal, H.C. Willemsen en H.B. Perret Gentil, clarinetten; Isaac Nieuw, fagot; J.R. van Geffen, alt saxophone; P. Groes, tenor saxophone; L. Goeloe, H. de Windt en R.R. Perret Gentil, booms; M. Penso en A. Pijpers, trompetten; M.J. Welage, A.L. Wever, trombones; Julio Martina, tuba; David Capriles, pauken en Chr. Engels, piano.

Een vriendenhand schreef naar aanleiding van bovenvermeld concert: "Zeer geachte heer, Mijn zeer oprechte en hartelijke gelukwensen met de herdenking van het vijfjarige bestaan van Uw orkest, en tevens met de zo mooi geslaagde avond van gisteren: Werkelijk, ik ging met interesse, maar ik moet zeggen, dat alles mijn verwachtingen overtrof. Wat is het toch jammer, dat dergelijke muziek door Curaçaonaars geschreven, niet gedrukt en opgenomen is op gramofoonplaten, zodat de doorsnee Hollander eens de andere kant van het muzikale leven hier kan zien, waar zij veel te veel gewend zijn aan het idee, dat hier alleen maar rumba's en dergelijke kunnen gespeeld worden en gecomponeerd. De enige Curaçaose muziek horen ze van Charles Maduro, en dan nOg alleen de dansmuziek van die componist. Werkelijk, Mijnheer Boskaljon, U moet eens nadenken over het volgende: Laat het volksconcert tevens een radioconcert zijn, zonder dat dit wordt afgekondigd in de radiogids. Dit om het kaartenverkoop niet te belemmeren, al geloof ik wel, dat dit toch goed zou gaan. In het Briontheater kunnen slechts een 360 mensen, en men moet hier in Curaçao eens in brede kring horen, wat hier voor krachten zitten, die muzikaal aanvoelen. Proficiat met Uw symphonie. Ik heb ervan genoten, vooral van de Presto, die een bijzonder aardige melodie had, die me steeds in het hoofd zit, en die U prachtig hebt doorgevoerd, zoals het heet (al is het een germanisme). Wat zit er een pit in die concertwals van Rudolf Palm. Afin zo zou ik door kunnen gaan. Ik wilde U niet opbellen, omdat de lijn misschien doorlopend bezet is, en daarom doe ik het per brief, want ik voel er behoefte aan om uiting te geven van mijn waardering. Jammer, dat er van de kerkmuziek van Ulder niets kon komen. Geachte heer Boskaljon, mijn oprechte wensen voor de toekomst. Met beleefde groeten verblijf ik hoogachtend:........."

Dit concert werd hierna nog drie keer gegeven, en wel op 30 Juni als jeugdconcert, op 4 Juli als volksconcert en op 9 Juli als feestconcert ter gelegenheid van het bezoek van Zijne Excellentie Elie Lescot, President van Haiti, aan Curaçao.

Behalve de twee bovenvermelde concerten van het orkest, kreeg Curaçao in de maand Juli bezoek van twee grote kunstenaars, en wel op 3 Juli van Rudolf Firkusny, die een piano recital in de Stadsschouwburg gaf met Bach, Mozart, Chopin, Smetana, Debussy en Strawinsky.
"De aanwezigen hebben een pianist gehoord met een toekomst van roem en zij hebben hem dus in zijn beste tijd gehoord .... Deze hoog muzikale en virtuoze uitvoering zal wel lange tijd op ons eiland ongeevenaard blijven".

Dan volgt op 20 Juli de violist Ricardo Odnoposoff, die aan de vleugel begeleid door Alberto Sciarelli een programma ten beste gaf met o.a. Prelude en Allegro van Pugnani; Sicilienne Rigaudon van Francoeur, Chaconne van Bach, Symphonie Espagnole van Lalo.

Op 15 Augustus trad het hiervoren genoemde kort geleden opgerichte strijkkwartet, op, met medewerking van Mevr. A.H.G. Broek-de Fremery, piano, en Albert Palm, contrabas, in de Stadsschouwburg met een concert ten bate van het Prinses Margriet Fonds. Men kreeg het volgende programma te horen: "Kwartet F gr.t. Op. 3 No.5 van Haydn; Forellenkwintet van Schubert; en Kwartet (Eine kleine Nachtmusik) van Mozart". Hiermede heeft dit kwartet het Curaçaos publiek een mooie avond geschonken, die aller waardering verdiende.

Op initiatief van Dr.Chr. Engels, met de wens van een hechtere culturele samenwerking tussen Venezuela en Nederland, met Curaçao als springplank, nodigde Gouverneur P. Kasteel de heer Jose Nucete Sardi, de toenmalige "Director de Cultura" aan het Ministerie van Onderwijs in Caracas, uit een bezoek aan Curaçao te brengen. Dit bezoek vond in 1944 plaats, waarbij besprekingen werden gevoerd omtrent het uitwisselen van kunstenaars tussen Venezuela en Nederland. Als gevolg van deze besprekingen kreeg Curaçao als eerste Venezolaanse kunste- nares, het bezoek van de pianiste Emma Stoppello, die op 29 Augustus van dit jaar een recital in de Stadsschouwburg gaf met het volgende programma: Toccata & Fuga van Bach; Sonate B kl.t. en Pastoral & Capriccio van Scarlatti; Sonate appasionata van Beethoven; La Fuente Sonatina van Moleiro (Venezolaan), Feux d'artifice van Debussy; Prelude G kI.t. van Rachmaninoff en Danza del Fuego van De Falla. L.T. schreef over Emma Stoppello, "dat zij de opdracht had het muzikale ijs tussen een oud Nederlands koloniaal gebied en de jonge staat Venezuela te breken. Hoe zal zij de zware ijsbreker hanteren, die zij gekozen had met de Duitser Bach, de Italiaan Scarlatti, de Vlaming Beethoven, de Venezolaan Moleiro, de Fransman Debussy en de Spanjaard De Falla, als leveranciers van materiaal" was de "vraag die wij ons gisteren voorlegden voor het concert. Hier geen zaakje, hier geen circusreclame. Hier eerlijke uitwisseling van de bekwaamste personen. En ziedaar onze hoogste verwachtingen werden overtroffen. Emma Stoppello is, een virtuose en een waar muzikant met rechtstreeks spel. ...Zo brak Emma Stoppello het ijs. Het had niet beter gekund. Zij is een hoog muzikale vrouw, met eigen karakter en verbluffende techniek ..." Dit was de eerste kennismaking met Emma Stoppello. Hierna zou zij ook met het orkest optreden, maar daarover later.

De hiervoren genoemde heer A.P. Smitt, enthousiast cellist en zanger, organiseerde in de maand September twee muziekavonden op de Marine basis Parera, waarin zijn strijkkwartet, Mevr. Broek-de Fremery, piano, en de heer P. Grunstra, piano, hunne medewerking verleenden. Het programma van beide avonden vertoonde een eigenaardige samenstelling, omdat de organisator de aardige gedachte had gehad om de mensen zelf te laten opgeven wat zij graag wilden horen. Typisch was het, dat de mannen, die zo vaak met de woeste elementen te kampen hebben, zo veel van de romantiek kunnen houden, en vaak sentimentele stukken uitkiezen. Dat beide avonden succesvol waren, behoeft nauwelijks gezegd. De mannen hebben ze zeer gewaardeerd en druk bezocht.

Op 27 October gaf het koor van de Protestantse Gemeente Emmastad, onder leiding van H. Kool, een jeugdconcert in het Theater Brion, waarbij o.a. liederen van Mendelssohn werden voorgedragen en het eerste gedeelte "De Lente" uit "De Jaargetijden" van Haydn werd uitgevoerd. Jammer, dat dit moest geschieden met begeleiding van piano, wat vanzelfsprekend vaak tekort deed aan het geheel, temeer omdat het koor zeer goed zong.

De Vereniging voor opvoeding en onderwijs, die een comite voor jeugdconcerten ingesteld had om voortaan deze concerten te verzorgen, had op 17 November een concert georganiseerd, waarbij de jeugd zelf als uitvoerende kunstenaars zou optreden. Het was een bonte mengeling van zang en spel. Piano soli, viool soli, solo- en koorzang; ook een paar accordeonnummers mankeerden niet. De avond is mooi verlopen. Er is gemusiceerd, verscheidene malen zelfs met een diep onmiskenbaar natuurlijk talent.

Als gevolg van de oorlogstoestand werd hier een militaire dienst voor Ontspanning en Ontwikkeling in het leven geroepen, die zoals de naam aangeeft, voor de ontwikkeling en ontspanning van de hier verblijvende militairen had te zorgen. Deze dienst organiseerde op 21 November in de Stadsschouwburg een muzikale Revue "Dat doet de deur dicht", waaraan o.a. een klein orkest, bestaande uit verschillende leden van het Curaçaos Philharmonisch Orkest, onder leiding van de kapelmeester van de Politie Harmonie A. Dimmendaal het muzikaal gedeelte verzorgde. Deze revue was zeer geslaagd.

Na deze uitvoering kregen wij in de maand December nag drie concerten, alvorens het jaar afsloot. Het Curaçaos Philharmonisch Orkest gaf op 7 December een concert in het Theater Brion, waarbij het viool-concert van Beethoven en de Symphonie G kl.t. No. 40 van Mozart voor het eerst op Curaçao werden uitgevoerd. In het viool-concert van Beethoven trad ik op als solist, en had Dr.Ch. Engels de leiding van het orkest. Behalve, dat Engels, in het vuur van zijn dirigeren de muziek van mijn lessenaar wegsloeg (ik speelde namelijk niet uit het hoofd), verliep dit concert zonder verdere ongelukken. E.F.B. schreef hierover het volgende: "Het vioolconcert van Beethoven is een werk, dat schrijver dezes nog nimmer op het programma van een amateur orkest heeft zien staan en naar zijn mening voor een amateur orkest ongeschikt is. De solo partij werd door de heer B. op een vlotte, doch muzikaal moeilijk aanvaardbare wijze vertolkt. Het was een prestatie hoe de heer Boskaljon zich door de schier onoverkomelijke technische moeilijkheden van dit werk wist heen te slaan, het lukte hem evenwel niet de menselijke spanningen, de afwisseling van weemoed en blijdschap, die Beethoven's muziek zo aangrijpend maken, op zijn gehoor over te dragen". Ik kon met deze uitspraak toch wel tevreden zijn.

Een andere recensent (Teun Don) schreef o.a. "Laten we het eerlijk zeggen, Beethoven was te hoog gegrepen, maar merkwaardigerwijze heeft juist in Beethoven het orkest momenten van werkelijke schoonheid, van homogene orkestklank gegeven".

Op 13 December trad Teun Don, die een tijdlang afwezig is geweest en thans uit Haiti op Curaçao terugkwam, in het Theater Brion op met het volgende programma: Mondscheinsonate van Beethoven; Twee moments musicaux van Schubert; Twee impromptu's van dezelfde componist; Pavane pour une infante defunte en Jeux d'eau van Ravel; Granada & Asturias van Albeniz, Sonate in A gr.t. van Mozart en Danse rituelle du Feu van De Falla.
Teun Don, die op die avond op zijn best was, gaf goed spel te genieten.

Het laatste concert van dit jaar betrof een Kerst-Jeugdconcert op 22 December in het Theater Brion. Het eerste gedeelte van het programma was gewijd aan zang door Mevr. Martha Spoel, Frater Fidelius en het jongenskoor De Zingende Jeugd en voordracht van Mej. Corrie de Vas Burchart; het Curaçaos Philharmonisch Orkest speelde na de pauze de ouverture Iphigenia in Aulis van Gluck en de symphonie No. 40 van Mozart. Teun Don was deze keer de inleider van de orkestwerken voor de jeugd.
"Het is een mooie avond geworden, een avond waarvan wijding uitging, zodat zijn bedoeling een "ouverture" te zijn voor de Kerstviering volkomen is geslaagd".

<1943 | 1945>
 

 

 

Content © R. Boskaljon 1958 - Copyright © CaribSeek 2003 - All Rights Reserved - Web Published: October 20, 2003